Kalsifik Tendinit: Nedir? Neden Olur? Ameliyatı?

Kalsifik tendinit, özellikle supraspinatus olmak üzere rotator cuff tendonlarında kalsiyum birikmesiyle gelişen ve şiddetli omuz ağrısına yol açabilen bir tendon hastalığıdır. Kalsifik tendinit belirtileri arasında gece ağrısı, kolu yukarı kaldırmada güçlük ve omuz hareketlerinde belirgin ağrı yer alabilir. Tanıda röntgen, ultrason ve gerekli hastalarda MR kullanılabilir. Tedavide ilaç, fizik tedavi, kortizon enjeksiyonu, ESWT ve barbotaj gibi ameliyatsız yöntemlerin yanı sıra uygun hastalarda artroskopik kalsifikasyon temizliği ve gerekli durumlarda rotator cuff tendon onarımı uygulanabilir.

Kalsifik Tendinit Nedir?

Kalsifik tendinit, omuzdaki rotator cuff tendonlarının içerisinde kalsiyum birikmesi sonucu ortaya çıkan bir omuz problemidir. Rotator cuff, omuz ekleminin hareket etmesini sağlayan dört adet kas ve bunların tendonlarından oluşur. Kalsifik tendinitte bu tendonların içerisinde, en sık supraspinatus tendonunda, kireç benzeri bir birikim meydana gelir.

Bu durum halk arasında bilinen eklem kireçlenmesiyle aynı şey değildir. Buradaki problem eklem yüzeyinde değil, doğrudan tendonun içerisinde oluşan kalsiyum birikimidir. Kalsifik tendinit bazı hastalarda hiçbir şikâyete neden olmadan tesadüfen röntgende görülebilirken, bazı hastalarda çok şiddetli omuz ağrısına neden olabilir.

Kalsifik Tendinit Neden Olur?

Kalsifik tendinitin neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Tendon içerisindeki hücresel değişikliklerin zaman içerisinde kalsiyum birikimine yol açtığı düşünülmektedir. Hastalık farklı dönemlerden geçebilir ve bazı hastalarda vücut zaman içerisinde bu kalsiyum birikimini kendisi parçalayarak ortadan kaldırabilir.

Kalsifik tendinit özellikle 30–60 yaş arasında daha sık görülür ve kadınlarda erkeklere göre daha sık görüldüğünü bildiren çalışmalar bulunmaktadır. Diyabet ve bazı tiroid hastalıklarıyla kalsifik tendinit arasında da ilişki olduğu gösterilmiştir. Ancak bu durum her kalsifik tendinit hastasında mutlaka sistemik bir hastalık olduğu anlamına gelmez.

Kalsifik Tendinit Belirtileri Nelerdir?

Kendi klinik pratiğimde kalsifik tendinit, gördüğüm en ağrılı omuz problemlerinden biridir. Bazı hastalar hafif veya orta derecede ağrı ile başvururken, özellikle kalsifikasyonun parçalanmaya başladığı dönemde ağrı çok şiddetli olabilir. Hasta kolunu yukarı kaldırmakta zorlanabilir, omuzunun üzerine yatamayabilir ve gece ağrı nedeniyle uykudan uyanabilir. Bazı hastalarda ağrı o kadar şiddetlidir ki kolunu neredeyse hiç hareket ettiremez.

İlginç olarak bu çok şiddetli ağrı her zaman hastalığın kötüleştiği anlamına gelmez. Vücudun kalsiyumu parçalamaya çalıştığı dönemde de ciddi bir inflamasyon ve buna bağlı şiddetli ağrı gelişebilir.

Kalsifik Tendinit Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda öncelikle ayrıntılı bir omuz muayenesi yapıyorum. Kalsifik tendinitin önemli özelliklerinden biri, tendon içerisindeki kalsiyum birikiminin çoğunlukla basit bir omuz röntgeninde görülebilmesidir. Röntgen ile kalsifikasyonun yaklaşık büyüklüğünü ve yerleşimini değerlendirebiliriz. Ultrason da kalsifikasyonun hangi tendon içerisinde bulunduğunu ve yapısını değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Kendi klinik pratiğimde özellikle şiddetli veya uzun süredir devam eden ağrısı bulunan ve cerrahi tedaviyi değerlendirdiğim hastalarda MR görüntülemeyi de kullanıyorum. MR sayesinde kalsifikasyonun yanı sıra rotator cuff tendonlarının durumunu, eşlik eden tendon yırtığını ve omuz içerisindeki diğer problemleri birlikte değerlendirebiliyorum.

Kalsifik Tendinit Kendiliğinden Geçer mi?

Evet, geçebilir. Kalsifik tendinitin doğal seyri içerisinde vücut tendon içerisindeki kalsiyumu zaman içerisinde parçalayabilir ve kalsifikasyon küçülebilir veya tamamen kaybolabilir. Ancak bunun ne zaman gerçekleşeceğini önceden söylemek mümkün değildir. Bazı hastalarda kısa sürede gerilerken bazı hastalarda kalsifikasyon uzun süre devam edebilir. Bu nedenle yalnızca röntgende kalsifikasyon görülmesi ameliyat nedeni değildir.

Benim için tedavi kararında asıl önemli olan hastanın ne kadar ağrısı olduğu, ağrının günlük yaşamını ve uykusunu ne kadar etkilediği, omuz hareketlerinin durumu ve daha önce uygulanan tedavilere verdiği yanıttır.

Kalsifik Tendinit Ameliyatsız Tedavi Edilebilir Mi?

Evet. Kalsifik tendinitte ameliyatsız tedavi seçenekleri vardır. İstirahat, omuzu zorlayan aktivitelerin bir süre azaltılması, buz uygulaması ve uygun ağrı kesici ve ödem giderici ilaçlar kullanılabilir. Ağrı kontrol altına alındıktan sonra fizik tedavi ile omuz hareketlerinin korunması ve omuz çevresindeki kasların güçlendirilmesi amaçlanır.

Uygun hastalarda kortizon enjeksiyonu özellikle kalsifikasyon çevresinde gelişen bursit ve inflamasyonun azaltılmasına yardımcı olabilir. Burada kortizonun kalsiyumu eritmediğini, temel amacının ağrı ve inflamasyonu azaltmak olduğunu bilmek gerekir. ESWT yani şok dalga tedavisi veya ultrason eşliğinde iğneyle kalsifikasyonun parçalanarak boşaltılmaya çalışıldığı barbotaj da kullanılabilecek ameliyatsız yöntemler arasındadır.

Çalışmalarda ESWT sonrasında hastaların önemli bir bölümünde ağrı ve fonksiyonda iyileşme bildirilmiş, bazı serilerde başarılı sonuçların yaklaşık %70 civarında olduğu gösterilmiştir. Ancak her hastada bütün bu tedavi basamaklarının tek tek ve aylar boyunca uygulanması gerektiğini düşünmüyorum.

Kalsifik Tendinitte Ne Zaman Ameliyat Kararı Veriyorum?

Kalsifik tendinitte ameliyat kararı hastaya göre verilmelidir. Ağrısı hafif olan, günlük yaşamını sürdürebilen ve uygulanan tedavilere yanıt veren hastalarda ameliyatsız tedaviyi sürdürmek mümkündür. Ancak kendi klinik pratiğimde kalsifik tendinit, şiddetli ağrısı olan hastalarda cerrahi tedavi kararını diğer birçok omuz problemine göre daha erken verebildiğim bir hastalıktır.

Özellikle gece uyuyamayan, kolunu kullanmakta ciddi şekilde zorlanan, günlük yaşamı belirgin şekilde etkilenen ve uygulanan ameliyatsız tedavilere rağmen ağrısı devam eden hastalarda fizik tedavi, enjeksiyon veya diğer yöntemleri uzun süre zorlamayı tercih etmiyorum. Böyle hastalarda MR ve diğer görüntülemelerle problemin kalsifik tendinitten kaynaklandığından emin olduktan sonra artroskopik cerrahi tedaviyi daha erken değerlendirebiliyorum.

Kalsifik Tendinit Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Kalsifik tendinit ameliyatını artroskopik yani kapalı yöntemle yapıyorum. Omuz çevresinde açılan yaklaşık 1 cm'lik birkaç küçük delikten kamera ve özel cerrahi aletlerle omuza giriyorum. Öncelikle tendon içerisindeki kalsifikasyonun bulunduğu bölgeyi tespit ediyorum. Daha sonra tendonun içerisindeki kalsifiye alanı mümkün olduğunca temizliyorum. Bu kalsifikasyon bazen diş macunu kıvamında yumuşak bir materyal şeklinde, bazen de daha sert bir yapıda olabilir.

Kalsifikasyon tendonun içerisinden temizlendiğinde geride tendon dokusunda bir boşluk veya hasarlı alan kalabilir. Kendi cerrahi pratiğimde kalsifiye alanı temizledikten sonra tendonu değerlendiriyorum ve oluşan hasarı uygun şekilde onarıyorum. Belirgin bir tendon defekti oluşmuşsa rotator cuff yırtığı ameliyatına benzer şekilde kemiğe küçük çapalar yerleştiriyorum. Bu çapalardan çıkan güçlü iplerle tendonu tekrar kemiğe dikerek onarıyorum.

Böylece yalnızca tendon içerisindeki kalsiyumu temizlemekle kalmayıp, temizleme sonrasında oluşan tendon hasarını da aynı ameliyatta tamir etmiş oluyoruz. Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve genellikle 1 günlük hastane yatışı yeterlidir.