Menisküs Yırtığı: Neden Olur? Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Menisküs yırtığı ameliyatı, yırtığın tipi, yerleşimi, hastanın yaşı ve aktivite düzeyine göre planlanan artroskopik bir cerrahi tedavidir. Diz ağrısı, şişlik, takılma ve kilitlenme gibi şikâyetlere neden olabilen menisküs yırtıklarında, uygun hastalarda ameliyatsız tedavi de tercih edilebilir. Güncel cerrahi yaklaşımda temel amaç, mümkün olduğunca menisküs dokusunu korumak ve uygun yırtıklarda menisküs onarımı yaparak diz ekleminin uzun dönem sağlığını desteklemektir.

Menisküs Yırtığı Nedir?

Menisküsler, diz ekleminde uyluk kemiği (femur) ile kaval kemiği (tibia) arasında bulunan, yük dağılımına katkı sağlayan ve dizde adeta bir amortisör gibi çalışan C şeklindeki yapılardır. Dizimizin iç ve dış tarafında olmak üzere iki ayrı menisküs bulunur: iç (medial) menisküs ve dış (lateral) menisküs.

Menisküsler diz ekleminin yük taşıması, stabilitesi ve kıkırdak yüzeylerin korunması açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle günümüzde menisküs tedavisindeki temel amaç, mümkün olduğunca menisküs dokusunu korumaktır.

Kendi cerrahi pratiğimde de özellikle genç ve aktif hastalarda, yırtığın özellikleri uygun olduğu sürece menisküsü çıkarmak yerine onarmayı öncelikli olarak tercih ediyorum.

Menisküs Yırtığı Neden Olur?

Menisküsler; dizde ani dönme, dizi aniden bükme, ters basma veya spor sırasında oluşan travmalar sonucunda akut olarak yırtılabilir. Özellikle genç ve aktif kişilerde menisküs yırtıkları sıklıkla bu tür travmalar sonrasında ortaya çıkar.

İleri yaşlarda ise belirgin bir travma olmadan, menisküs dokusunun zaman içerisinde yıpranmasına bağlı olarak dejeneratif menisküs yırtıkları gelişebilir. Bu nedenle her menisküs yırtığının oluşma şekli ve tedavisi aynı değildir.

Menisküs Yırtığının Belirtileri Nelerdir?

Menisküs yırtığında en sık karşılaşılan şikâyet diz ağrısıdır. Bunun yanında özellikle çömelme, ayağa kalkma ve dizi bükme sırasında takılma veya kilitlenme hissi görülebilir. Bazı hastalarda dizde tekrarlayan şişlikler de oluşabilir.

Özellikle dizin belirli bir pozisyonda takılması veya tamamen kilitlenmesi, yer değiştirmiş bir menisküs yırtığını düşündürebilir.

Menisküs Yırtığı Nasıl Teşhis Edilir?

Menisküs yırtığının tanısında öncelikle hastanın şikâyetleri dinlenir ve ayrıntılı bir diz muayenesi yapılır. Menisküs yırtığından şüphelenilen hastalarda tanıyı desteklemek ve yırtığın özelliklerini değerlendirmek amacıyla çoğunlukla manyetik rezonans (MR) görüntüleme kullanılır.

MR görüntülerinde menisküs içindeki sinyal değişiklikleri farklı derecelerde sınıflandırılabilir. Ancak tedavi kararı yalnızca MR raporunda yazan dereceye göre verilmemelidir. Klinik pratiğimde tedavi kararını yalnızca MR raporuna göre vermiyorum. MR görüntülerini hastanın muayenesi ve şikâyetleriyle birlikte değerlendiriyorum.

Hastanın yaşı, şikâyetleri, fizik muayene bulguları, aktivite düzeyi, mesleği, spor yapıp yapmadığı, yırtığın tipi ve yerleşimi ile diz eklemindeki kıkırdakların durumu birlikte değerlendirilerek hastaya özel bir tedavi planı oluşturulur.

Menisküs Yırtığı Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?

Her menisküs yırtığı ameliyat gerektirmez. Özellikle dejeneratif özellikteki, mekanik takılma veya kilitlenmeye neden olmayan bazı menisküs yırtıkları ameliyatsız olarak takip edilebilir. Ameliyatsız tedavide hastanın durumuna göre ilaç tedavileri, aktivite düzenlenmesi, fizik tedavi ve uygun hastalarda eklem içi enjeksiyonlar uygulanabilir.

Menisküsün kendi içerisinde kanlanması iyi olan ve zayıf olan bölgeleri vardır. Menisküsün dış kısmına yakın, kanlanması daha iyi olan bazı yırtıkların iyileşme potansiyeli daha yüksektir. Kanlanması zayıf olan bölgelerdeki yırtıkların ise kendiliğinden iyileşme ihtimali daha düşüktür.

Menisküs Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Menisküs ameliyatları genellikle artroskopik, yani kapalı yöntemle yapılır. Spinal veya genel anestezi tercih edilebilir. Ameliyat süresi yapılacak işlemin türüne göre değişmekle birlikte çoğunlukla yaklaşık 30 dakika ile 1 saat arasındadır.

Menisküsler diz ekleminin uzun dönem sağlığı açısından çok önemli yapılardır. Bu nedenle ameliyatta temel hedef, mümkün olan her durumda menisküsü korumak ve onarmaktır.

Yırtığın dikilmeye uygun olduğu durumlarda menisküs onarımı yapılır. Dikilmesi mümkün olmayan veya dikilse bile iyileşme ihtimali çok düşük olan yırtıklarda ise mümkün olduğunca yalnızca hasarlı bölüm temizlenir ve sağlam menisküs dokusu korunmaya çalışılır.

Hastanede genellikle bir günlük yatış yeterlidir. Uygun hastalar ameliyat günü akşamında da taburcu edilebilir. Hastalar çoğunlukla ameliyattan yaklaşık 6–8 saat sonra ayağa kaldırılır. Yapılan onarımın ve yırtığın özelliklerine göre açı ayarlı dizlik kullanılması gerekebilir.

Menisküs tamiri yapılan hastalarda yaklaşık üç hafta veya bazı yırtık tiplerinde daha uzun süre koltuk değneği kullanılması ve yük vermenin kısıtlanması gerekebilir. Diz hareket açıklığı kontrollü olarak artırılır. Fizik tedavinin sürece dahil edilmesi kas gücünün ve diz hareketlerinin yeniden kazanılmasına katkı sağlar.

İyileşme süresi yapılan işleme göre değişir. Menisküs onarımı sonrasında uygun hastalarda yaklaşık 1,5 ayda hafif sportif aktivitelere, üçüncü ay civarında düz koşuya ve yaklaşık altıncı ayda daha ağır ve temas içeren sporlara dönüş mümkün olabilir. Ancak spora dönüş zamanı her hasta için ayrı değerlendirilmelidir.

Menisküs Yırtığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Her menisküs yırtığının tedavi edilmediğinde ilerleyeceğini söylemek doğru değildir. Ancak özellikle uygun hastalarda tedavi edilmesi gereken bazı yırtıklar zaman içerisinde büyüyebilir veya yer değiştirebilir. Yırtılan menisküs dokusunun canlılığı azalabilir ve başlangıçta onarılabilecek bir yırtık ilerleyen dönemde onarıma uygun olmayabilir.

Menisküs fonksiyonunun kaybolması, eklem kıkırdağı üzerindeki yükü artırarak zaman içerisinde kıkırdak hasarına ve dizde kireçlenme sürecinin hızlanmasına katkıda bulunabilir.