Omuz Tendon (Rotator Cuff) Yırtığı: Nedir? Neden Olur?

Yayın Tarihi: 10 Haziran 2026 Çarşamba

Omuz tendon (rotator cuff) yırtığı; omuz ağrısı, gece ağrısı, kolu kaldırmada zorlanma ve güç kaybının önemli nedenlerinden biridir. Rotator cuff yırtıkları travmaya bağlı gelişebileceği gibi tendonların yaşla birlikte yıpranması sonucunda da ortaya çıkabilir. Kısmi ve tam kat yırtıkların tedavisi; hastanın yaşı, aktivite düzeyi, muayene ve MR bulguları, yırtığın büyüklüğü, tendonun geri çekilmesi ve kas kalitesi birlikte değerlendirilerek planlanır. Her omuz tendon yırtığı ameliyat gerektirmezken, uygun hastalarda artroskopik rotator cuff onarımı ile yırtılmış tendon kemiğe yeniden sabitlenebilir.

İçindekiler:

Omuz Tendon (Rotator Cuff) Yırtığı Nedir?

Omuz Tendon Yırtığı Neden Olur ve Belirtileri Nelerdir?

Omuz Tendon Yırtığı Nasıl Teşhis Edilir? MR Gerekli midir?

Omuz Tendon Yırtığı Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?

Omuz Tendon Yırtığı Kendi Kendine İyileşir mi?

Omuz Tendon Yırtığı Ne Zaman Ameliyat Edilmelidir?

Omuz Tendon Yırtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Omuz Tendon (Rotator Cuff) Yırtığı Nedir?

Omuz ekleminin çevresinde rotator cuff (rotator manşet) adı verilen dört kas ve bunların tendonları bulunur. Bu tendonlar üst kol kemiğine (humerus) yapışarak kolumuzu kaldırmamıza, çevirmemize ve günlük hareketlerimizi kontrollü şekilde yapmamıza yardımcı olur.

Omuz, vücudumuzdaki hareket açıklığı en geniş eklemdir. Bu geniş hareket kabiliyeti nedeniyle omuz çevresindeki tendonlar günlük yaşamda ve sportif aktiviteler sırasında oldukça fazla yük altında kalabilir. Rotator cuff tendonlarında yırtık; düşme, ağır kaldırma, ani zorlama veya ters bir hareket sonucunda travmatik olarak meydana gelebileceği gibi, yıllar içerisinde tendonların yıpranmasına bağlı olarak da gelişebilir.

Rotator cuff yırtıklarının görülme sıklığı yaşla birlikte belirgin şekilde artar. Toplum taramalarında tam kat rotator cuff yırtığı görülme oranı 50'li yaşlarda yaklaşık %20'lerde iken, 60'lı yaşlarda %30'lara çıkmaktadır. Bu nedenle özellikle ileri yaşlarda MR'da rotator cuff yırtığı görülmesi nadir bir durum değildir. Yırtıklar kısmi olabileceği gibi tendonun tamamını içeren tam kat yırtık şeklinde de olabilir.

Omuz Tendon Yırtığı Neden Olur ve Belirtileri Nelerdir?

Omuz tendon yırtıkları genç ve aktif kişilerde çoğunlukla düşme, ani zorlama, spor yaralanmaları veya ağır bir cismi kaldırma gibi travmalar sonucunda meydana gelebilir. İleri yaşlarda ise belirgin bir travma olmadan tendonların yıllar içerisinde yıpranması sonucunda yırtık gelişebilir. Bu nedenle bazı hastalar herhangi bir yaralanma hatırlamadan da omuz tendon yırtığı ile karşılaşabilir.

En sık görülen şikâyet omuz ağrısıdır. Özellikle kolu yukarı kaldırırken, arkaya götürürken veya baş üstü hareketlerde ağrı görülebilir. Gece ağrısı, ağrılı tarafın üzerine yatamama ve kolda güç kaybı da tendon yırtıklarında sık karşılaşılan şikâyetlerdir. Omuz hareketleri sırasında uzun süredir devam eden veya giderek artan ağrı varsa bir ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilmesi uygun olur.

Omuz Tendon Yırtığı Nasıl Teşhis Edilir? MR Gerekli midir?

Omuz ağrısı ile ilk kez başvuran hastada öncelikle ayrıntılı bir omuz muayenesi yapıyorum. Muayenede omuz hareket açıklığı, hangi hareketlerin ağrı oluşturduğu, kas gücü ve rotator cuff tendonlarının fonksiyonları değerlendirilir. Her omuz ağrısında hemen MR çekilmesi şart değildir. Ancak ağrı şiddetliyse, uzun süredir devam ediyorsa, belirgin güç kaybı varsa veya muayenede tendon yırtığından şüpheleniyorsam MR görüntüleme istiyorum.

MR'da yalnızca "yırtık var mı?" sorusuna bakmıyoruz. Yırtık varsa hangi tendonda olduğu, kısmi mi tam kat mı olduğu, büyüklüğü, tendonun ne kadar geri çekildiği ve kasın yapısında değişiklik olup olmadığı değerlendirilir. Bütün bunlar tedavinin planlanmasında önemlidir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta daha vardır: MR'da tendon yırtığı görülmesi, hastanın ağrısının mutlaka bu yırtıktan kaynaklandığı anlamına gelmez. Toplum taramasında saptanan rotator cuff yırtıklarının yaklaşık %65'inin herhangi bir belirti vermediği bildirilmiştir.

Omuz Tendon Yırtığı Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?

Evet. Her rotator cuff yırtığı ameliyat gerektirmez. Özellikle kısmi yırtıklarda hastanın yaşı, şikâyetleri, yırtığın büyüklüğü, aktivite düzeyi ve kas gücü değerlendirilerek öncelikle ameliyatsız tedaviler uygulanabilir. İlaç tedavisi, aktivite düzenlenmesi ve fizik tedavi ilk seçenekler arasındadır.

Kendi klinik pratiğimde kısmi tendon yırtığı bulunan hastalarda da öncelikle ameliyatsız tedaviyi tercih ediyorum. Ancak tendonun yapısında bir hasar bulunduğu için tedavi basamaklarını, yalnızca sıkışma ve ödem bulunan hastalara göre daha yakından takip ediyor ve gerektiğinde daha hızlı ilerletiyorum.

Uygun hastalarda PRP veya kortizon enjeksiyonları da değerlendirilebilir. Burada enjeksiyonların yırtılmış tendonu mekanik olarak tekrar kemiğe dikmediğini bilmek gerekir. Amaç ağrının azaltılması ve hastanın rehabilitasyon sürecine yardımcı olunmasıdır.

Omuz Tendon Yırtığı Kendi Kendine İyileşir mi?

Bu, hastaların en sık sorduğu sorulardan biridir. Kısmi yırtıklarda hastanın şikâyetleri ameliyatsız tedavilerle önemli ölçüde azalabilir ve hasta günlük yaşamına sorunsuz şekilde devam edebilir. Ancak MR'da görülen tendon hasarının tamamen ortadan kalkması ile hastanın şikâyetlerinin düzelmesi aynı şey değildir.

Özellikle tam kat rotator cuff yırtıklarında tendonun kemikten tamamen ayrıldığı durumlarda tendonun kendiliğinden tekrar kemiğe yapışması genellikle beklenmez. Bu nedenle tam kat yırtıklarda hastanın yaşı, yırtığın oluşma şekli, büyüklüğü, tendonun geri çekilme miktarı, kas kalitesi ve aktivite düzeyi birlikte değerlendirilerek cerrahi gerekip gerekmediğine karar verilir.

Omuz Tendon Yırtığı Ne Zaman Ameliyat Edilmelidir?

Tam kat tendon yırtıklarında cerrahi tedaviyi daha ön planda değerlendiriyorum. Özellikle aktif bir hastada travma sonrasında oluşmuş tam kat yırtık, belirgin güç kaybı, büyük veya ilerleme riski taşıyan yırtıklar ve ameliyatsız tedavilere rağmen devam eden ağrı cerrahi tedaviyi düşünmemize neden olur.

Bunun önemli nedenlerinden biri tendon yırtığının zaman içerisinde ilerleyebilmesidir. Tamamen ayrılmış bir tendon zaman içerisinde geriye doğru çekilebilir. Uzun süre bekleyen yırtıklarda kas dokusunda küçülme ve yağlanma meydana gelebilir. Bu durumda başlangıçta rahatlıkla onarılabilecek bir tendonun daha sonra kemiğe tekrar dikilmesi zorlaşabilir, hatta bazı ileri olgularda mümkün olmayabilir.

Uzun yıllar içerisinde büyük ve tedavi edilmemiş rotator cuff yırtıkları bazı hastalarda omuz ekleminin mekanik dengesini bozarak cuff tear artropatisi adı verilen özel bir kireçlenme tipine yol açabilir. Bu ileri aşamaya ulaşan bazı hastalarda tendon onarımı yerine omuz protezi gibi farklı ameliyatların değerlendirilmesi gerekebilir. Ancak her tam kat yırtığın mutlaka proteze ilerleyeceği anlamına gelmez. Bu nedenle tedavi kararı hastaya özel verilmelidir.

Omuz Tendon Yırtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Rotator cuff yırtığı ameliyatını artroskopik yani kapalı yöntemle yapıyorum. Ameliyat genel anestezi altında gerçekleştirilir. Omuz çevresinde açılan birkaç küçük, yaklaşık 1 cm'lik giriş deliğinden kamera ve özel cerrahi aletlerle omuz eklemine ulaşılır. Öncelikle yırtılmış tendonun yapısı değerlendirilir ve onarılacak tendon dokusu hazırlanarak canlandırılır.

Tendonu tekrar kemiğe sabitlemek için anchor (çapa) adı verilen özel implantlar kullanılır. Bu çapalar kemiğin içerisine yerleştirilir ve üzerlerinden çıkan yüksek dayanıklılığa sahip özel iplerle tendon anatomik olarak kemiğe dikilir. Amaç yalnızca yırtığı kapatmak değil, tendonun kemiğe yeniden tutunabileceği uygun ortamı oluşturmaktır.

Eğer tendon yırtığına eşlik eden ve tendonların geçtiği alanı daraltan yapısal bir kemik problemi varsa aynı ameliyat sırasında gerekli bölge kontrollü şekilde tıraşlanarak tendonların hareket edebileceği alan genişletilebilir. Ameliyatın süresi yırtığın büyüklüğüne ve yapılacak işlemlere göre değişmekle birlikte ortalama yaklaşık 1 saattir.

Her Omuz Ağrısı Tendon Yırtığı Mıdır? Omuz Sıkışması Nedir?

Hayır. Omuz ağrısı olan her hastada tendon yırtığı bulunmaz. Bazı hastaların MR'ında tendonlarda belirgin bir yırtık olmamasına rağmen ödem ve tendonların geçtiği bölgede sıkışma görülebilir. Rotator cuff tendonları omuz içerisinde belirli bir kemik aralığından geçer. Bazı kişilerde bu alanın yapısal olarak dar olması veya çevredeki dokularda gelişen ödem, tendonların hareket sırasında sıkışmasına ve ağrıya neden olabilir. Bu duruma genel olarak omuz sıkışma sendromu (impingement) adı verilir. Kendi klinik pratiğimde yırtığı olmayan ancak sıkışma ve ödem bulunan hastalarda öncelikle ilaç tedavisi uyguluyor ve yaklaşık 7–10 gün omuzu zorlayıcı hareketleri kısıtlıyorum. Kontrolde ağrı belirgin şekilde azalmışsa hastayı fizik tedaviye yönlendiriyorum.

Omuz Ağrısı Boyundan Kaynaklanabilir Mi?

Evet. Omuz bölgesinde hissedilen her ağrı omuz ekleminden veya rotator cuff tendonlarından kaynaklanmaz. Bazı hastalarda omuz tamamen normal olmasına rağmen boyun kaynaklı problemler omuz bölgesinde ağrıya neden olabilir. Klinik pratiğimde zaman zaman “omzum ağrıyor” şikâyetiyle başvuran ancak muayenede omuz hareketlerini tamamen ve ağrısız şekilde yapabilen hastalarla karşılaşıyorum. Bu hastalarda ağrının kaynağı omuz yerine boyun bölgesi veya kürek kemiği çevresindeki kaslar olabilir. Boyun omurlarındaki dejeneratif değişiklikler, halk arasında boyun düzleşmesi veya boyun fıtığı olarak bilinen durumlar ve sinir köklerinin etkilenmesi; boyundan başlayarak omuz, kürek kemiği ve kola doğru yayılan ağrıya neden olabilir. Bunun yanında özellikle kürek kemiğinin iç tarafında bulunan kaslarda gelişen miyofasyal ağrı ve kas spazmları, halk arasında “kulunç” olarak tarif edilen ağrıların önemli nedenlerinden biridir. Bu hastalar da ağrının bulunduğu bölge nedeniyle problemin omuz ekleminden kaynaklandığını düşünebilir.

Boyun Kaynaklı Omuz Ağrısı ile Tendon Yırtığı Nasıl Ayırt Edilir?

Rotator cuff tendonlarından kaynaklanan omuz ağrısı çoğunlukla omuz hareketleriyle ilişkilidir. Kolu yukarı kaldırmak, yana açmak, arkaya götürmek veya baş üstü hareketler yapmak ağrıyı artırabilir. Tendon yırtığının büyüklüğüne göre bu hareketlerde güç kaybı da görülebilir. Buna karşılık omuz hareketlerinin tamamen açık ve ağrısız olmasına rağmen omuz ve kürek kemiği çevresinde devam eden ağrı, problemin boyun veya çevre kaslardan kaynaklanabileceğini düşündürür. Özellikle ağrının boyundan omuza veya kola doğru yayılması, uyuşma, karıncalanma, elektriklenme hissi veya elde ve kolda güç kaybının eşlik etmesi boyundaki sinirlerin etkilenmesi açısından değerlendirilmelidir. Ancak bu ayrım her zaman bu kadar net olmayabilir. Aynı hastada hem boyun problemi hem de omuz tendon problemi birlikte bulunabilir. Bu nedenle ağrının kaynağını belirlemek için ayrıntılı bir boyun ve omuz muayenesi yapılması önemlidir. Kendi klinik pratiğimde omuz muayenesi normal olan ve ağrının boyun kaynaklı olabileceğini düşündüğüm hastalarda gerektiğinde boyun MR'ı ile değerlendirme yapıyorum. Kürek kemiği çevresindeki miyofasyal ağrı ve kas spazmlarında ise hastanın durumuna göre ilaç tedavisi, fizik tedavi, egzersiz ve kas spazmına yönelik tedaviler planlanabilir. Buradaki en önemli nokta ağrının hissedildiği yer ile ağrının gerçek kaynağının her zaman aynı olmayabileceğidir. Bu nedenle omuz ağrısında tedaviye başlamadan önce problemin omuz tendonlarından mı, boyundan mı yoksa kürek kemiği çevresindeki kaslardan mı kaynaklandığının belirlenmesi gerekir.

Omuz Sıkışması Ameliyatı Ne Zaman Yapılır?

Bazı hastalarda tendon yırtığı bulunmamasına rağmen tendonların geçtiği subakromiyal alan yapısal olarak dar olabilir. İlaç, fizik tedavi ve uygun hastalarda enjeksiyon tedavilerine rağmen ağrının tekrarladığı ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkilediği seçilmiş hastalarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir. Bu hastalarda omuz artroskopisi ile tendonların geçtiği bölge değerlendirilir. Mekanik olarak sıkışmaya neden olduğu düşünülen kemik yapılar uygun hastalarda kontrollü şekilde tıraşlanarak tendonların hareket edebileceği alan genişletilebilir. Burada ameliyat kararını yalnızca MR'da görülen kemik şekline göre değil, hastanın muayenesi, şikâyetleri ve daha önce uygulanan tedavilere verdiği yanıtla birlikte değerlendiriyorum.

Ameliyatı Sonrası Hastanede Kaç Gün Kalınır?

Rotator cuff onarımı sonrasında genellikle 1 günlük hastane yatışı yeterlidir. Hastalar çoğunlukla ameliyatın ertesi günü taburcu edilir. Ameliyattan sonra onarılan tendonun ilk dönemde korunması amacıyla yastıklı kol askısı kullanıyorum. Kendi cerrahi pratiğimde bu askının yaklaşık 1 ay kullanılmasını istiyorum. Askı kullanılması kolun bir ay boyunca tamamen hareketsiz kalacağı anlamına gelmez. Hareketler belirli bir program içerisinde kontrollü şekilde artırılır.

Ameliyattan Sonra Fizik Tedavi ve İyileşme Nasıl Olur?

Rotator cuff ameliyatının başarısında cerrahi kadar ameliyat sonrası rehabilitasyon da önemlidir. Kendi cerrahi pratiğimde ilk günden itibaren dirsek, el bileği ve parmak hareketlerini tamamen serbest bırakıyorum. İlk iki hafta omuz için oldukça kontrollü hareketlere izin veriyorum. Hastalarıma özellikle pendulum (sarkaç) egzersizi olarak bilinen ve halk arasında çorba karıştırma hareketine benzetilebilecek egzersizi yaptırıyorum. Yaklaşık 2. haftada fizik tedaviye başlanır. İlk ay ağırlıklı olarak pasif hareketler uygulanır. Yani omuz hareket ettirilirken onarılan tendonun aktif olarak kuvvet oluşturması mümkün olduğunca sınırlandırılır. Birinci aydan sonra tendonun ve yapılan onarımın durumuna göre aktif hareketlere geçilir. Aynı dönemde yastıklı kol askısı da bırakılmaya başlanır. Yaklaşık 1,5–2 aylık dönemde hastaların günlük yaşam hareketlerinde belirgin bir rahatlama beklenir. İkinci aydan sonra uygun hastalarda hareket kısıtlamaları büyük ölçüde kaldırılabilir ve hafif sportif aktivitelere dönüş değerlendirilebilir. Ancak tendonun kemiğe biyolojik olarak iyileşmesi, hastanın kendisini iyi hissetmesinden daha uzun sürer. Bu nedenle ağır kaldırma, yoğun fitness, baş üstü sporlar ve temas içeren aktiviteler için daha uzun süre beklemek gerekebilir. Spora tam dönüş zamanı yırtığın büyüklüğüne ve yapılan onarımın özelliklerine göre hastaya özel belirlenmelidir.

Tekrar Yırtılabilir mi?

Evet. Başarılı şekilde onarılmış bir rotator cuff tendonu tekrar yırtılabilir. Tekrar yırtılma ihtimali yırtığın başlangıçtaki büyüklüğü, hastanın yaşı, tendon ve kas dokusunun kalitesi, tendonun ne kadar geri çekildiği ve ameliyat sonrası rehabilitasyon gibi birçok faktörden etkilenir. Bu nedenle özellikle ilk aylarda tendonun korunması önemlidir. Hastanın ağrısının azalması tendonun biyolojik olarak tamamen iyileştiği anlamına gelmez. Amaç hastayı mümkün olduğunca erken günlük yaşamına döndürürken aynı zamanda onarılan tendonun kemiğe sağlam şekilde iyileşmesi için gerekli zamanı sağlamaktır.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Her tendon yırtığının aynı şekilde ilerleyeceğini söylemek doğru değildir. Özellikle bazı küçük ve kısmi yırtıklar uzun süre ciddi bir probleme neden olmadan takip edilebilir. Ancak bazı tam kat yırtıklar zaman içerisinde büyüyebilir. Tendon giderek geri çekilebilir, kaslarda küçülme ve yağlanma gelişebilir. Bu değişiklikler ilerledikçe tendonun daha sonra onarılması güçleşebilir. İleri ve uzun süredir devam eden büyük yırtıklarda omuz ekleminin dengesi bozulabilir ve zaman içerisinde kireçlenme gelişebilir. Çok ileri aşamadaki bazı hastalarda artık tendon onarımı mümkün olmayabilir ve ters omuz protezi (reverse shoulder arthroplasty) gibi farklı cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Bu nedenle özellikle tam kat tendon yırtığının erken dönemde doğru şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

En Önemli Nokta Nedir?

Omuz tendon yırtıklarında en önemli nokta, her hastaya aynı tedaviyi uygulamamaktır. Sadece omuz ağrısı ve sıkışması olan bir hasta ile küçük bir kısmi yırtığı bulunan hasta veya travma sonrasında tam kat tendon yırtığı gelişmiş aktif bir hastanın tedavisi aynı değildir. Kendi klinik pratiğimde tedavi kararını yalnızca MR raporuna göre vermiyorum. Hastanın yaşı, şikâyetleri, aktivite düzeyi ve muayene bulgularını; yırtığın büyüklüğü, yeri, tendonun geri çekilmesi ve kasın durumuyla birlikte değerlendiriyorum. Amacım mümkün olan hastalarda öncelikle ameliyatsız yöntemlerle ağrıyı kontrol altına almak ve omuz fonksiyonlarını geri kazandırmaktır. Cerrahi gereken hastalarda ise tendonu henüz onarılabilir durumdayken anatomik yerine tekrar dikerek hastanın kendi omuz eklemini mümkün olduğunca uzun süre korumayı hedefliyorum.

Yazar: Op. Dr. Muhammed Bilal Kürk
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı