Diz Protezi Ameliyatı: Nedir? Kimlere Yapılır? Yaş Sınırı?

Yayın Tarihi: 08 Haziran 2026 Pazartesi

Diz protezi ameliyatı, ileri evre diz kireçlenmesine bağlı şiddetli ağrı, hareket kısıtlılığı ve günlük yaşam fonksiyonlarında azalma yaşayan hastalarda uygulanan etkili bir cerrahi tedavidir. Total diz protezi ameliyatında aşınmış eklem yüzeyleri hazırlanarak uyluk ve kaval kemiğine metal implantlar, bu yüzeylerin arasına ise özel polietilen parça yerleştirilir. Diz protezi kararı yalnızca röntgendeki kireçlenme derecesine göre değil; hastanın ağrısı, yürüme kapasitesi, diz hareketleri, yaşam kalitesi ve daha önce uygulanan ameliyatsız tedaviler birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

İçindekiler:

Diz Protezi Ameliyatı Nedir? Kimlere Yapılır?

Diz Protezi Ameliyatına Ne Zaman Karar Verilir?

Diz Protezi Ameliyatında Yaş Sınırı Var mıdır?

Diz Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılır ve Ne Kadar Sürer?

Diz Protezi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Diz Protezi Ameliyatı Nedir? Kimlere Yapılır?

Diz protezi ameliyatı, ileri derecede diz kireçlenmesi nedeniyle ağrı ve hareket kısıtlılığı yaşayan hastalarda uygulanan bir cerrahi tedavidir.

Diz kireçlenmesi genel olarak 4 evrede değerlendirilir. Evre 1 ve 2’de öncelikle ameliyatsız tedaviler tercih edilir. Kilo verme, egzersiz, fizik tedavi, ağrı kesici ilaçlar ve uygun hastalarda eklem içi enjeksiyonlar uygulanabilir.

Evre 3’te tedavi hastaya göre belirlenir. Hastanın ağrısı ve günlük yaşamındaki kısıtlılık çok ileri değilse ameliyatsız yöntemler denenebilir. Ancak bu tedavilere rağmen ciddi ağrı devam ediyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Evre 4’te, özellikle ağrı hastanın günlük yaşamını belirgin şekilde etkiliyor, yürüme mesafesi azalmış ve diğer tedavilerden yeterli fayda alınamıyorsa diz protezi ameliyatı çoğunlukla uygun bir seçenektir.

Burada önemli olan yalnızca röntgendeki kireçlenmenin derecesi değildir. Hastanın ağrısı, günlük yaşamının ne kadar etkilendiği, diz hareketleri, bacak dizilimi ve daha önce uygulanan tedaviler birlikte değerlendirilerek ameliyat kararı verilmelidir.

Diz Protezi Ameliyatına Ne Zaman Karar Verilir?

Diz protezi kararını yalnızca röntgene bakarak vermek doğru değildir. Hastanın ağrısının günlük hayatını ne kadar etkilediği önemlidir. Yürüme mesafesinin belirgin şekilde azalması, merdiven kullanmakta zorlanma, gece ağrıları, oturup kalkmada güçlük ve günlük ihtiyaçlarını yerine getirirken sürekli diz ağrısı yaşaması ameliyat kararında dikkate alınır.

Özellikle ileri evre kireçlenmesi bulunan ve ameliyatsız tedavilere rağmen şikâyetleri devam eden hastalarda diz protezi gündeme gelir. Amaç hastayı yalnızca röntgeni kötü olduğu için ameliyat etmek değil; ağrı nedeniyle kaybettiği yaşam kalitesini ve hareket kabiliyetini yeniden kazandırmaktır.

Diz Protezi Ameliyatında Yaş Sınırı Var mıdır?

Diz protezi ameliyatında kesin bir yaş sınırı yoktur. Romatoid artrit gibi iltihaplı romatolojik hastalığı olan, ileri derecede diz kireçlenmesi bulunan veya diğer tedavi seçeneklerinin uygun olmadığı 40 yaşındaki bir hastaya da diz protezi yapılması gerekebilir. Benzer şekilde genel sağlık durumu ameliyata uygun olan 80 yaşındaki bir hasta da diz protezi ameliyatı olabilir.

Burada hastanın yalnızca takvim yaşına bakmamak gerekir. Kireçlenmenin derecesi, hastanın ağrısı, günlük yaşam beklentileri, aktivite düzeyi ve diğer sağlık problemleri birlikte değerlendirilmelidir. Genç hastalarda protezin uzun yıllar kullanılacağı düşünüldüğü için mümkün olduğunca eklem koruyucu tedaviler değerlendirilir. Ancak eklem ileri derecede hasarlanmışsa ve diğer seçenekler uygun değilse genç yaş tek başına diz protezine engel değildir.

Diz Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılır ve Ne Kadar Sürer?

Diz protezi ameliyatında halk arasında bazen düşünüldüğü gibi dizin tamamı çıkarılıp yerine yapay bir diz yerleştirilmez. Ameliyat spinal/epidural veya genel anestezi altında yapılabilir. Dizin önünden yaklaşık 10-15 cm’lik düz bir kesi yapılır.

Diz kapağı kenara alınarak ekleme ulaşılır. Kireçlenmiş ve aşınmış eklem yüzeyleri milimetrik kemik kesileriyle hazırlanır. Uyluk kemiği ve kaval kemiğinin eklem yüzeylerine uygun metal parçalar yerleştirilir. Bu iki metal yüzey arasına ise dizin rahat hareket etmesini sağlayan özel bir polietilen parça konulur. Ameliyat esnasında hareketler kontrol edilir ve uygun şekilde kesilen yapılar tekrar onarılarak kapatılır. Cilt estetik dikişle kapatıldığı için kontrolde dikiş alımı gerekmez.

Ameliyatın kendisi genellikle yaklaşık 1–1,5 saat sürer. Ancak hastanın ameliyathaneye alınması, anestezi hazırlığı, ameliyat ve sonrasında uyanma süreci birlikte düşünüldüğünde ameliyathane süreci yaklaşık 2–3 saati bulabilir.

Diz Protezi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Her ameliyatta olduğu gibi diz protezi ameliyatının da bazı riskleri vardır. Enfeksiyon, damar içerisinde pıhtı oluşması, yara iyileşme problemleri, diz hareketlerinde kısıtlılık, devam eden ağrı, protez çevresinde kırık, protezin yıllar içerisinde aşınması veya gevşemesi görülebilecek sorunlar arasındadır.

Bu risklerin azaltılması için ameliyat öncesinde hastanın genel sağlık durumunun değerlendirilmesi, şeker hastalığı gibi ek hastalıkların kontrol altında olması, enfeksiyon açısından gerekli önlemlerin alınması, pıhtılaşma açısından ameliyat sonrası ilk 2 hafta kan sulandırıcı iğne, sonrasında ise 2 aya kadar uygun dozda aspirin kullanılması ve ameliyat sonrasında mümkün mertebe hastanın erken hareket ettirilmesi önemlidir.

İki Diz Protezi Aynı Anda Yapılabilir Mi?

Evet. Her iki dizinde de ileri derecede kireçlenmesi bulunan uygun hastalarda iki diz protezi aynı ameliyatta yapılabilir. Ancak çift taraflı diz protezi her hasta için uygun değildir. Hastanın yaşı tek başına yeterli değildir; kalp ve akciğer hastalıkları başta olmak üzere genel sağlık durumu ve anestezi açısından taşıdığı riskler değerlendirilmelidir. Uygun hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilmesinin en önemli avantajlarından biri hastanın iki ayrı ameliyat ve iki ayrı rehabilitasyon süreci geçirmek yerine tek bir iyileşme döneminden geçmesidir. Kendi pratiğimde tek diz protezi yaptığım hastaları genellikle 2 gün, aynı seansta iki diz protezi yaptığım hastaları ise yaklaşık 3 gün hastanede takip ediyorum.

Protezin Kalitesi Önemli Midir?

Evet. Ancak diz protezinde yalnızca metal implantın markasına veya modeline odaklanmak yeterli değildir. Ben diz protezi ameliyatlarında dünyada uzun yıllardır kullanılan ve klinik sonuçları kanıtlanmış firmaların güncel protez sistemlerini tercih ediyorum. Bunun yanında iki materyalin daha önemli olduğunu düşünüyorum. Bunlardan birincisi, protezin kemiğe sabitlenmesinde kullanılan kemik çimentosudur (sement). Kullanılan sementin kalitesi ve doğru uygulanması protezin kemiğe sağlam şekilde tutunması açısından önemlidir. İkincisi ise iki metal protez parçası arasına yerleştirilen polietilen adı verilen özel yüzeydir. Bu parça hareket sırasında sürekli olarak yük taşır ve metal parçalar arasında bir eklem yüzeyi görevi görür. Günümüzde aşınmaya karşı daha dayanıklı olması amacıyla yüksek çapraz bağlı (highly cross-linked) ve E vitamini ile stabilize edilmiş polietilenler gibi yeni nesil materyaller geliştirilmiştir. Dolayısıyla uzun ömürlü bir diz protezi için yalnızca protezin kendisi değil; doğru implant seçimi, kullanılan materyaller, cerrahi teknik ve protezin doğru pozisyonda yerleştirilmesi birlikte önem taşır.

Protez Kaç Yıl Dayanır?

Hastaların en sık sorduğu sorulardan biri budur. "Diz protezi 10 veya 15 yıl sonra mutlaka değiştirilir." şeklinde kesin bir süre vermek doğru değildir. Sorunsuz çalışan bir protezin yalnızca belirli bir süre geçtiği için değiştirilmesi gerekmez. Çok geniş hasta gruplarının incelendiği uzun dönem çalışmalarda total diz protezlerinin yaklaşık %82’sinin 25 yıl sonra hâlâ değiştirilmeden sorunsuz kullanılmaya devam ettiği gösterilmiştir. Yeni nesil implantların ve polietilenlerin uzun dönem sonuçlarını değerlendirebilmek için doğal olarak daha fazla zamana ihtiyaç vardır. Bu nedenle “günümüzde yapılan her protez 30 yıl dayanır” demek doğru olmaz. Ancak iyi bir hasta uyumu, doğru cerrahi teknik ve kaliteli materyallerle diz protezinin 20–25 yıl ve bazı hastalarda daha uzun süre kullanılabilmesi mümkündür.

Protez Neden Gevşer veya Aşınır?

Diz protezinin yıllar içerisinde değiştirilmesini gerektirebilecek nedenlerden biri protezin gevşemesi veya parçaların aşınmasıdır. Özellikle metal parçaların arasında bulunan polietilen yüzey yıllar boyunca milyonlarca kez hareket eder ve yük taşır. Zaman içerisinde bu yüzeyde aşınma meydana gelebilir. Bu nedenle hastanın hiçbir şikâyeti olmasa bile belirli aralıklarla kontrol edilmesini önemli buluyorum. Kendi pratiğimde, ameliyat sonrası ilk yıllarda hastalarımı yaklaşık yılda bir; daha sonraki dönemlerde ise durumlarına göre 2–3 yılda bir kontrol etmeyi tercih ediyorum. Kontrollerde çekilen röntgenlerle protezde gevşeme, aşınma veya başka bir problem olup olmadığı değerlendirilebilir. Böylece olası bir sorun ileri seviyeye ulaşmadan fark edilebilir. Bazı seçilmiş durumlarda problem yalnızca aradaki polietilen parçadaysa bu parçanın değiştirilmesi mümkün olabilir. Ancak bunun uygun olup olmadığı protezin diğer parçalarının sağlamlığına ve dizin stabilitesine göre belirlenir.

Ameliyatın Başarı Oranı Nedir?

Diz protezi, ileri evre diz kireçlenmesinde ağrıyı azaltmak ve fonksiyonları yeniden kazandırmak açısından ortopedinin en başarılı ameliyatlarından biridir. Diz protezi sonrası hasta memnuniyet oranları literatürde %90 ve üzerinde bildirilmiştir. Bu nedenle hastalarıma diz protezinin sonuçlarının genel olarak oldukça başarılı olduğunu anlatıyorum. Ancak hiçbir ameliyatta %100 başarı garantisi vermek mümkün değildir. Ameliyatın başarısında cerrahi teknik ve implant kadar hastanın ameliyat öncesindeki durumu, beklentileri ve ameliyat sonrası rehabilitasyona uyumu da önemlidir.

Ameliyat Sonrası Çok Ağrı Olur mu?

Diz protezi büyük bir ameliyat olmakla birlikte günümüzde uygulanan ağrı kontrol yöntemleri sayesinde ameliyat sonrası dönem geçmişe göre çok daha konforlu geçirilebilmektedir. Kendi cerrahi pratiğimde diz protezi ameliyatlarında turnike kullanmıyorum. Ayrıca ameliyat sırasında kanamayı azaltmaya yönelik ilaçlardan yararlanıyorum. Bu sayede hastalarımın hem daha az ameliyat sonrası ağrısı oluyor hem de kanama az olduğu için ameliyat sonrası kan takma ihtiyacı daha az oluyor. Bunun yanında hastalarıma rutin olarak ağrı kesici pompa taktırıyorum. Bu pompa sayesinde ağrının durumuna göre hastam elindeki düğmeye basıp kendisi ağrısını kontrol altında tutabiliyor.

Ameliyat Sonrası Yere Oturulabilir mi?

Diz protezinden sonra günlük yaşamda birçok hareket yeniden yapılabilir. Yere oturma ameliyat sonrası mümkün olmakla birlikte çok önerdiğimiz bir durum değildir. Bunun sebebi gereksiz derecede yüksek yük oluşturup protezin uzun dönemde aşınmasına sebep olmamaktır. Yürümede ise böyle bir kısıtlama yoktur. Hastanın iyileşmesini tamamladıktan sonra aktif olması ve düzenli yürümesi teşvik edilir.

Ameliyattan Sonra Ne Zaman Yürünür?

Kendi cerrahi pratiğimde hastaları ameliyatın ertesi günü ayağa kaldırıyor ve ameliyatlı bacaklarının üzerine basarak yürütüyorum. İlk yürüyüşler sağlık personeli ve yürüteç desteğiyle gerçekleştirilir. Hasta kendine güven kazandıkça destek ihtiyacı giderek azaltılır. Ameliyattan sonraki ilk iki hafta ağırlıklı olarak yara iyileşmesi, şişliğin azalması ve ağrının kontrol altına alınması sürecidir. Bu dönemde hastanın temel diz egzersizlerini düzenli yapması önemlidir. Yaklaşık ikinci haftadan sonra fizik tedavi programını daha yoğun hâle getiriyorum. Buradaki temel hedeflerden biri dizin mümkün olduğunca tam açılıp bükülebilmesi ve kas gücünün yeniden kazanılmasıdır. Hastaların önemli bir bölümü yaklaşık 1,5 ay içerisinde günlük yaşamlarında belirgin şekilde rahatlamış olur. Ancak tam iyileşme ve hastanın yeni dizine alışması daha uzun sürebilir.

Ameliyattan Sonra Merdiven Çıkılır mı?

Evet. Diz protezi sonrasında merdiven kullanmak mümkündür. Kendi pratiğimde uygun hastalar ameliyattan yaklaşık 3–4 gün sonra, gerekli destek ve doğru teknik öğretilerek merdiven kullanabilir.

Ameliyattan Sonra Araba Ne Zaman Kullanılır?

Araba kullanmaya dönüş ise ameliyat edilen taraf, hastanın kas kontrolü ve kullanılan aracın otomatik veya manuel olmasına göre değişebilir. Genel olarak hastanın ağrısı kontrol altına alınmış, diz hareketleri yeterli ve acil durumda güvenli şekilde fren yapabilecek kas kontrolü oluşmuşsa araç kullanmaya dönülebilir. Kendi pratiğimde uygun hastalarda yaklaşık 2. haftadan itibaren araç kullanmayı değerlendirebiliyorum. Bu süre her hasta için aynı olmadığından araç kullanmaya başlamadan önce hastanın bireysel olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Ameliyat Sonrası Yürüyüş ve Spor Yapılabilir mi?

Evet. Diz protezinin temel amaçlarından biri zaten hastanın yeniden hareketli bir yaşama dönebilmesidir. Yürüme konusunda belirli bir mesafe sınırı koymuyorum. Hasta iyileşmesini tamamladıktan sonra günlük yaşamında istediği kadar yürüyebilir. Yüzme, bisiklet, yürüyüş ve benzeri aktiviteler diz protezi sonrasında yapılabilecek uygun sporlardır. Buna karşılık sürekli sıçramalı hareketler, sert darbeler ve yoğun temas içeren sporlar proteze gereksiz yük bindirebileceği için genellikle önerilmez.

Yazar: Op. Dr. Muhammed Bilal Kürk
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı